Sözlü Tarih Nedir?

0
627
Sözlü Tarih
Sözlü Tarih

Sözlü Tarih Nedir, Nasıl Yapılır?

Bana göre Sözlü Tarih Azrail’in elinden bilgi çalmaktır. Ama kavramsal olarak söylersek sözlü tarih; bir tür sınırlı yakın tarih araştırma metodudur.
Daha yalın bir örnek verirsem, biz çok eski tarihi şu zamanda, yazılmış kitaplardan, belgelerden veya görüntü aktarımlarından öğreniyoruz ve biliyoruz. İşte yararlandığımız bu tarih kaynaklarını nihayetinde birisi yazdı ve bize kadar ulaştı.
İşte sözlü tarihle uğraşanlar, tarihi yazan adamın bizzat kendisi ile görüşüyorlar. Bu yüzden Sözlü Tarih zevkli ve bir o kadarda çetrefillidir, temeli tamamıyla sözlü kaynaklara bağlıdır.

Sözlü Tarih Kimlerle Yapılır?

Sözlü Tarih genelde belli bir yaş aralığında yaşayanlarla, yakın tarihteki olayları, mekânları, insanları veya bir yörenin kültürüne ait verileri dinleyerek kayıt altına almaktır.

Bu sayede geçmiş hakkında daha somut bilgiler öğrenebilir gelecek kuşağa da aktarabiliriz. Mesela bana göre Evliya Çelebi zamanının en iyi sözlü tarihçisiydi.

Sözlü tarih genellikle ileri yaşlarda olanlarla yapılır. Özel bir konuyu araştırıyorsanız, ya da tarihi bir olayı öğrenmek istiyorsanız, o olayda birinci derecede rol almış biriyle ya da o olaya şahit olmuş biriyle sözlü tarih çalışması yapmanız gerekmektedir.

Sözlü Tarih yapacağınız kişinin yaşı, araştırdığınız olayın tarihi ve yeriyle de birebir alakalıdır.

Yine örnek verecek olursam Ben 1974 doğumluyum ve Kıbrıs harekâtı hakkında genel bilgi almak istiyorsam, Kıbrıs’ta yaşayan 65 yaş üzeri birisiyle konuşmalıyım ya da o dönemlerde askerlik yapmış ve harekâta bizzat katılmış birisiyle görüşme yapmalıyım.

Sözlü Tarihe bu çerçevede bakacak olursak 1974 Kıbrıs harekâtında doğan ben, Kıbrıs harekâtında askerlik yapmış babamla konuşarak, sözlü veya görüntülü kayıtlar yaparak, hiç duyulmamış ve yazılmamış bilgiler alabilirim. Unutmayın yapılan bazı sözlü tarihler, tarihin akışını bile değiştirebilir.

Sözlü Tarihin Metodu ve Prensibi

Sözlü Tarih Kişiye, mekâna ve konuya göre birkaç seans sürebilir ve büyük bir sabır gerektirir, kolay değil tabi ki tarih yazıyorsunuz en nihayetinde.

Sözlü Tarihe bakıldığında, diğer tarih metotlarına nazaran daha geç ortaya çıkmıştır, bana göre hala oturmuş bir prensibi yoktur ve hala kullanılan metotlar, tarihi çalışma disiplini ile alınan bilgilerin gerçekçiliği tartışılmaktadır.

Aslında sözlü tarih millet olarak yabancı olmadığımız bir metottur, niye derseniz sözlü tarih bir anlamda laf taşıma sanatıdır. Yani birinden dinlediğini bir diğerine aktarmak.

Bu metoda size de yabancı gelmedi sanırım, bir anlamda dedikodunun prensiplisi ve daha gelişmişi dersek yanılmış olmayız.

Tabi ki burada kaynak ve kaynaktan bilgi alan araştırmacının etkeni sözlü tarihi belirleyici unsurdur. Yoksa elbette ki sözlü tarih kapı önü dedikodudan fazlasıdır.

Sözlü Tarih Nesiller arası bir köprüdür

Değerli Okuyucum; Sözlü Tarih olayına ciddi bir pencereden bakmalıyız, bana göre büyük bir olaydır. Aslında her evlat ailesindeki yaşlıları dinlemeli ve sözlü tarihe kendi evinden başlamalıdır.

Aile büyüklerimiz tembih sözlerine başlarken, “benim annem derdi ki” veya “benim dedem rahmetli derdi ki” diye başlamazlar mı çoğu zaman. İşte bu sözlü tarihtir çünkü bir nesilden bir nesile bir şey nakil edilmiştir.

Düşünecek olursak Dinimiz İslam’da bir nakil dinidir. Hadisleri düşünün mesela; Zamanında yaşayan Sahabeler sözlü tarih yapmasaydı bu gün ki hadisler bize nasıl ulaşırdı?

Sözlü tarih alanında arama motorlarına başvurursanız, tarihi, çıkışı, çalışması vs. gibi birçok veri bulabilirsiniz. Bu yazımı yazarken ben öylemi yaptım? Tabi ki hayır…

Bizzat bir sözlü tarih çalışması yaptım ve 65 yaş üzeri bay bayan yüz’e yakın kişiyi dinleyip kayıt altına aldım. Bende bu işin piri değilim elbette. Bende bir ön araştırma yaptım ve el yordamıyla başladım işe, çalışırken gördüm ki daha önceden yapılan Sözlü tarih çalışmalarıyla aynı metotları kullanmışım, nede olsa aklın yolu bir.

Hatta blogumdaki Sedat Umran Hayatı benim yaptığım sözlü tarih çalışmalarından biridir. Şimdi Sedat Umran Rahmetli oldu ama gördüğünüz gibi bana hayatını bıraktı bir anlamda, sadece hayat hikayesi mi? sesi, görüntüsü, sırları, fotoğrafları, anıları ve daha bir çok şeyi.

Yaptığım sözlü tarih neticesinde ise sizinle bildiklerimi buraya yazarak paylaşmak istedim. Eğer faydalı olabilirsem ne ala.

"<yoastmark

Sözlü Tarih Kitapların Özetidir

Değerli arkadaşlar, aslında araştırmak bir macera, yazmak tutku, aktarmak ve paylaşmak ise bir hazdır ve bu haz siz öldükten sonra bile devam eder.

Ben yaptığım sözlü tarih çalışmalarında dinlediğim insanlardan o kadar çok şeyler öğrendim ki, 10 kütüphane dolusu kitap okusam bu kadar bilgiyi edinemezdim. Yaptığım bu tür çalışmalar hep beni iyi şeyler yapmaya teşvik etmiştir.

İleriki yıllarda şayet sağlığımız sıhhatimiz olursa kendi köyümün sözlü tarihini ve kendi soyumu araştırmayı planlıyorum. Eminim çok zevkli olacaktır.

İlerleyen zamanlarda sözlü tarih çalışması nasıl yapılır, neler kullanılır, kimlerle yapılır gibi bilgileri paylaşmayı düşünüyorum. Yazılarımı ve tecrübelerimi bloguma abone olarak takip edebilirsiniz.

Sizinde araştırma ve sözlü tarih gibi meraklarınız varsa her konuda yardımcı olabilirim, bana mail veya iletişim bölümünden ulaşmanız dileğiyle esen kalın…

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen isminizi buraya giriniz